Ghi chép cám cho gà thịt giúp người nuôi biết thức ăn đã được sử dụng ở đâu, còn bao nhiêu và có thất thoát bất thường hay không. Chỉ đếm số bao mua về chưa phản ánh chính xác lượng đàn đã ăn. Một sổ theo dõi đơn giản, thống nhất đơn vị và thời điểm chốt số liệu sẽ giúp việc đánh giá chi phí và tăng trưởng có căn cứ hơn.
Tách lượng cám nhập kho khỏi lượng cấp cho đàn
Mỗi lần nhận cám, ghi ngày, tên loại, số lô và khối lượng. Mỗi lần chuyển cám vào chuồng, ghi riêng khu nhận và lượng đã cấp. Cách này tránh tính toàn bộ cám vừa mua là thức ăn đã sử dụng, trong khi một phần vẫn còn nguyên trong kho.
Nếu quản lý nhiều đàn, không ghi chung một con số cho cả trại rồi chia đều theo ước lượng. Cám chuyển từ đàn này sang đàn khác cũng cần ghi ở cả hai bên. Những thao tác nhỏ này giúp cuối lứa đối chiếu được số liệu mà không phải nhớ lại từng lần cấp.
Chọn đơn vị và thời điểm ghi nhất quán
Quy đổi về khối lượng rõ ràng
Nên ghi bằng kilôgam khi có thể cân hoặc có thông tin khối lượng đáng tin cậy. Nếu dùng số bao, phải ghi khối lượng mỗi bao và tách phần bao đã mở. Không coi một bao còn nửa là một bao nguyên hoặc mặc định mọi loại cám đều đóng cùng quy cách.
Với xô hay dụng cụ đong, thể tích không luôn tương ứng cùng khối lượng giữa các loại cám. Dạng viên, bột và mức đầy của dụng cụ có thể khác nhau. Khi cần số liệu chính xác, cân lượng thực tế thay vì tiếp tục dùng một hệ số ước tính cũ.
Chốt sổ theo cùng cách mỗi ngày
Chọn thời điểm thuận tiện để kiểm tra và ghi số liệu, đồng thời thống nhất người chịu trách nhiệm. Nếu đổi ca, bàn giao phần đã cấp và phần còn chờ ghi. Những lần cấp bổ sung ngoài lịch cũng phải được đưa vào sổ để tránh thiếu số cuối ngày.
Sổ có thể gồm ngày, khu nuôi, loại cám, lượng cấp, lượng còn lại và ghi chú. Không cần nhiều cột khó dùng ngay từ đầu. Quan trọng là người chăm sóc hiểu cùng một ý nghĩa của từng cột và thực hiện đều đặn.
Kiểm kê lượng tồn trước khi tính sử dụng
Về quản lý kho, lượng xuất trong kỳ được đối chiếu từ tồn đầu kỳ cộng nhập thêm rồi trừ tồn cuối kỳ, có tính các lần chuyển hoặc trả lại. Tuy nhiên, cám đã xuất khỏi kho vẫn có thể nằm trong thùng, đường cấp và máng tại chuồng. Vì vậy, chưa thể gọi toàn bộ lượng xuất là lượng gà đã ăn.
Khi chốt lứa hoặc so sánh giữa các kỳ, ghi rõ có tính phần tồn tại chuồng hay không. Tránh kỳ này cân cả cám trong máng nhưng kỳ sau bỏ qua. Nếu chỉ ước lượng, đánh dấu là ước lượng để người đọc không hiểu đó là kết quả cân chính xác.
Ghi riêng cám rơi vãi và cám loại bỏ
Cám bị đổ, ẩm hỏng hoặc phải loại bỏ cần có dòng ghi riêng. Phần này làm phát sinh chi phí nhưng không phản ánh thức ăn gà đã tiêu thụ. Nếu gộp hết vào lượng ăn, người nuôi có thể nhận định sai rằng đàn ăn nhiều mà tăng trưởng kém.
Đồng thời kiểm tra máng, khớp nối và cách cấp để tìm nguyên nhân hao hụt. Khi phát hiện cám rơi lặp lại ở một vị trí, ghi việc đã sửa và kiểm tra lại. Không đưa cám nghi nhiễm bẩn trở lại máng chỉ nhằm làm đẹp số liệu tồn kho.
Đọc số cám cùng số gà và kết quả cân
Lượng cám toàn chuồng thay đổi có thể liên quan đến số gà hiện có, tuổi đàn hoặc giai đoạn thức ăn. Ghi nhận chuyển đàn, xuất bán và hao hụt để không so sánh những nhóm có quy mô khác nhau như thể chúng giống nhau.
Kết hợp sổ cám với kết quả cân gà thịt định kỳ. Nếu chỉ cân một mẫu, cần nhớ đó là cơ sở ước tính đàn và có sai số. Không dùng một vài con lớn nhất để đại diện cho toàn bộ chuồng.
Thống nhất cách tính trước khi so sánh hệ số cám
Hệ số chuyển đổi thức ăn, thường gọi là FCR, liên hệ lượng thức ăn với khối lượng gà tạo ra. Trong thực tế, có cách tính theo tổng khối lượng sống và cách đánh giá theo tăng khối lượng trong một giai đoạn. Việc hiệu chỉnh hao hụt cũng có thể khác giữa các báo cáo.
Vì vậy, trước khi so sánh hai con số, cần biết tử số gồm cám ăn thực tế hay cám sử dụng kể cả hao hụt, mẫu số là khối lượng nào và kỳ tính bao lâu. Nhờ kỹ thuật viên thống nhất công thức cho trại. Không lấy chỉ tiêu của giống hoặc tuổi khác làm kết luận trực tiếp về đàn mình.
Dùng ghi chép để quyết định việc cần kiểm tra
Khi số liệu thay đổi bất thường, kiểm tra lại sổ và thiết bị trước, rồi đối chiếu nước uống, môi trường và sức khỏe đàn. Nếu vừa chuyển thức ăn, xem thêm cách chuẩn bị và theo dõi khi đổi cám cho gà thịt.
Ghi chép cám cho gà thịt hữu ích nhất khi số liệu dẫn đến một việc làm cụ thể: sửa điểm rò cám, kiểm tra tồn hoặc trao đổi với kỹ thuật viên. Sổ ngắn nhưng rõ và đều sẽ có giá trị hơn bảng nhiều chỉ tiêu mà phần lớn dựa vào trí nhớ.
