Cầu đậu cho gà đá cần chắc chắn, dễ sử dụng và phù hợp với thể trạng từng con. Một thanh gỗ đặt trong chuồng chưa đủ nếu bề mặt có dằm, chỗ đáp xuống quá cứng hoặc nền thường xuyên ướt. Kiểm tra nơi nghỉ cùng bàn chân giúp người nuôi nhận ra những điểm có thể gây tổn thương trong sinh hoạt hằng ngày.
Vì sao cần quan tâm cả cầu đậu và nền chuồng?
Đậu nghỉ là hành vi tự nhiên của gà. Tuy nhiên, nơi nghỉ không phù hợp có thể khiến gà khó giữ thăng bằng hoặc phải đáp xuống từ vị trí quá cao. Các tổn thương ở gan bàn chân cũng có thể tạo điều kiện cho nhiễm trùng, gây đau và ảnh hưởng việc đi lại.
Không phải mọi trường hợp đi khập khiễng đều do cầu đậu. Chấn thương, vấn đề khớp và nhiều nguyên nhân khác có thể gây biểu hiện tương tự. Vì vậy, việc sửa chuồng cần đi cùng quan sát sức khỏe, không thay thế cho kiểm tra thú y khi gà đã có dấu hiệu đau hoặc sưng.
Chọn bề mặt chắc, không sắc và không trơn
Kiểm tra toàn bộ thanh đậu bằng mắt và thao tác cẩn thận để phát hiện dằm, cạnh sắc, đinh nhô hoặc vết nứt. Bề mặt cần tạo chỗ đứng ổn định, phù hợp với kích thước chân. Không chọn thanh quá nhỏ hoặc quá trơn chỉ vì dễ vệ sinh, rồi bỏ qua cách gà thực sự đứng trên đó.
Cố định hai đầu để cầu không xoay, võng hoặc lắc khi gà bước lên. Vật liệu phải chịu được điều kiện trong chuồng và việc vệ sinh. Nếu thanh đã mục hay nứt, thay bộ phận hỏng thay vì quấn tạm bằng vật liệu dễ giữ ẩm hoặc bong ra.
Quan sát khi gà sử dụng
Sau khi lắp hoặc thay cầu, quan sát từ xa lúc gà lên nghỉ. Chú ý việc trượt chân, liên tục đổi tư thế hoặc tránh dùng vị trí mới. Đây là tín hiệu để kiểm tra lại thiết kế và sức khỏe, không phải lý do ép gà đứng trên cầu. Ghi nhận sự thay đổi so với thói quen trước đó của chính con gà.
Bố trí độ cao và khoảng đáp phù hợp
Không có một độ cao phù hợp cho mọi giống, khối lượng và tình trạng vận động. Với con nặng hoặc lên xuống khó, cần chọn vị trí dễ tiếp cận và giảm độ cao phải nhảy. Tránh đặt cầu ở nơi gà có thể va vào tường, lưới hoặc dụng cụ khi đáp xuống.
Giữ khu vực bên dưới thông thoáng, không có vật sắc, đá nhọn hay đồ để tạm. Với nền có chất độn, duy trì lớp lót phù hợp, sạch và khô. Nếu bố trí nhiều tầng, tránh để phân từ con ở trên rơi trực tiếp xuống vị trí nghỉ bên dưới hoặc vào máng ăn, máng uống.
Khi nuôi nhiều con, theo dõi khả năng tiếp cận nơi nghỉ và hiện tượng tranh chỗ. Không tăng số cầu một cách máy móc nếu lối lên vẫn bị chặn hoặc một khu vực quá chật. Bố trí cần dựa trên đàn thực tế và cách từng con sử dụng không gian.
Giữ nơi nghỉ khô và vệ sinh đều
Thu dọn phân bám trên cầu và kiểm tra vùng nền ngay bên dưới. Khi cần rửa, thực hiện phù hợp với vật liệu và để khô trước khi đưa vào dùng lại. Kiểm tra các mối nối sau vệ sinh vì thanh gỗ hoặc bộ phận cố định có thể thay đổi theo thời gian.
Nền ướt cần được xử lý từ nguyên nhân: nước rò, mưa hắt hoặc điều kiện thông thoáng chưa phù hợp. Không chỉ phủ thêm chất độn lên lớp bẩn nhiều lần. Các bước tìm nguồn ẩm trong bài kiểm tra đệm lót chuồng gà bị ướt có thể dùng làm gợi ý rồi điều chỉnh theo khu nuôi của bạn.
Quan sát bàn chân và dáng đi
Trước hết, nhìn gà đi lại tự nhiên: có khập khiễng, ngại di chuyển hoặc khó tiếp cận thức ăn không. Khi cần xem bàn chân, người có kinh nghiệm nên giữ gà nhẹ nhàng, đỡ thân và tránh thao tác kéo dài. Không ép lồng ngực hoặc giữ bằng cách làm gà khó thở.
Chú ý vết xước, vùng sưng, loét hoặc đóng vảy ở gan bàn chân. So sánh hai chân và ghi lại dấu hiệu mới xuất hiện. Một vảy sẫm màu không đủ để tự kết luận nguyên nhân; không bóc vảy, chọc, nặn hoặc tự rạch vùng sưng để lấy phần bên trong.
Nếu gà đau rõ, không chịu đặt chân xuống, có vết thương hoặc sưng tăng, liên hệ thú y sớm. Trong lúc chờ hướng dẫn, bố trí khu vực sạch, khô, dễ tiếp cận ăn uống và hạn chế nhu cầu nhảy cao. Không tự chọn kháng sinh hay bôi hóa chất mạnh chỉ dựa vào hình ảnh trên mạng.
Lập một lượt kiểm tra ngắn mỗi ngày
Có thể kiểm tra theo thứ tự: độ chắc của cầu, bề mặt tiếp xúc, chỗ đáp xuống, độ khô của nền và dáng đi của gà. Ghi ngày phát hiện vấn đề, vị trí và việc đã sửa. Cách ghi đơn giản giúp biết tổn thương có tái diễn tại cùng một khu vực hay không.
Trong giai đoạn thay lông, tiếp tục giữ nơi nghỉ ổn định và thao tác nhẹ nhàng; xem thêm hướng dẫn chăm sóc gà đá thay lông. Một nơi nghỉ phù hợp giúp gà sinh hoạt thuận tiện hơn và giúp người nuôi dễ phát hiện dấu hiệu cần kiểm tra.
