Ghi chép sản lượng trứng giúp người nuôi gà đẻ nhận ra thay đổi của đàn sớm hơn so với việc chỉ nhớ hôm nay thu được mấy khay. Một cuốn sổ đơn giản vẫn hữu ích nếu ghi đều, dùng cùng cách đếm và cập nhật đúng số gà. Điều quan trọng là tách lượng trứng đàn tạo ra với lượng trứng đủ điều kiện bán.
Bắt đầu từ thông tin của từng đàn
Mỗi đàn nên có mã nhận biết, giống, ngày nở hoặc tuổi đã xác nhận, ngày nhập và khu chuồng. Nếu nuôi nhiều lứa tuổi, tránh cộng tất cả vào một dòng rồi dùng kết quả đó để đánh giá từng nhóm. Các đàn khác tuổi có thể có diễn biến đẻ khác nhau dù được chăm sóc cùng một trại.
Ghi số gà mái đang theo dõi, không tính gà trống vào mẫu số khi tính tỷ lệ đẻ. Cập nhật số chết, loại thải, chuyển đi và chuyển đến. Giữ cách xác định số gà trong ngày nhất quán; khi có biến động trong ngày, ghi thời điểm và thống nhất cách xử lý với người phụ trách kỹ thuật.
Đếm trứng theo lượt, chốt số theo ngày
Ở mỗi lượt thu, ghi số trứng của đúng ô hoặc đàn. Cuối ngày cộng các lượt và kiểm tra xem có ghi trùng khay đã chuyển kho hay không. Nên chọn giờ chốt cố định để khoảng thời gian giữa hai ngày tương đương. Nếu hôm nay thu muộn hơn thường lệ, cần ghi chú để người đọc số liệu không hiểu nhầm.
Tách các nhóm trứng theo quy ước rõ: trứng nguyên vẹn đạt yêu cầu bán, trứng bẩn, trứng nứt vỡ và các loại khác nếu trại cần theo dõi. Những nhóm dùng để cộng tổng phải loại trừ lẫn nhau, tránh một quả vừa bẩn vừa nứt bị tính hai lần. Trứng nền có thể ghi thành một chỉ tiêu riêng về vị trí thu.
Tổng trứng ghi nhận cần gồm cả phần không bán được nhưng đã đếm xác định. Những quả mất hoặc vỡ hoàn toàn không kiểm đếm được phải ghi là sự cố, không tự thêm một con số ước đoán vào tổng. Vì vậy, sổ thực tế có thể chưa phản ánh toàn bộ số trứng đã đẻ nếu khâu thu gom còn thất thoát.
Tính tỷ lệ đẻ bằng mẫu số phù hợp
Với ngày không có biến động đàn, tỷ lệ đẻ theo số gà mái hiện có được tính bằng tổng trứng ghi nhận trong ngày chia số gà mái, rồi nhân 100. Chẳng hạn, 100 gà mái cho 85 quả thì tỷ lệ là 85%. Đây chỉ là ví dụ phép tính, không phải mục tiêu năng suất cho mọi giống hoặc mọi tuần tuổi.
Nếu có 5 quả trong tổng 85 quả không đạt yêu cầu bán, đàn vẫn ghi nhận 85 quả, còn số bán được là 80 quả. Hai chỉ tiêu trả lời hai câu hỏi khác nhau: đàn đang sản xuất thế nào và khâu chất lượng, thu gom đang giữ lại được bao nhiêu sản phẩm.
Không đổi mẫu số giữa các lần so sánh
Tỷ lệ dựa trên số gà hiện có khác với chỉ tiêu tính theo số gà nhập ban đầu. Cả hai có thể hữu ích nhưng không được dùng lẫn tên hoặc ghép thành một đường theo dõi. Trên sổ, viết rõ công thức đang sử dụng để người thay ca tính giống nhau.
Khi tổng hợp một tuần có số gà thay đổi, có thể lấy tổng trứng chia tổng số gà mái của từng ngày theo quy ước thống nhất, rồi nhân 100. Không mặc định lấy số gà cuối tuần nhân bảy, vì cách đó bỏ qua biến động trong các ngày trước. Nếu thiếu dữ liệu, đánh dấu thiếu thay vì điền bằng trí nhớ.
Ghi thêm dữ liệu đủ để tìm nguyên nhân
Bên cạnh trứng và số gà, nên ghi thức ăn cấp, phần tồn nếu theo dõi được, tình trạng nước uống và các sự cố chuồng. Các ghi chú hữu ích gồm mất điện, hỏng máng, đổi lô cám, thay lịch chiếu sáng hoặc thời tiết nóng bất thường. Viết cụ thể việc gì xảy ra, ở đâu và lúc nào.
Số cám đưa vào chuồng không luôn bằng lượng gà ăn vì còn phần tồn hoặc rơi vãi. Tương tự, nước qua đồng hồ có thể gồm nước rò. Những chỉ tiêu này giúp phát hiện thay đổi để kiểm tra, không tự chứng minh đàn ăn uống tốt hay xấu nếu chưa đối chiếu thiết bị.
Đọc xu hướng thay vì kết luận từ một ngày
Xem số liệu liên tiếp theo tuổi đàn và so với hướng dẫn của đúng giống. Không lấy kết quả của trại khác làm chuẩn bắt buộc nếu khác giống, tuổi hoặc điều kiện nuôi. Một ngày giảm có thể liên quan cách thu, giờ chốt hoặc số gà chưa cập nhật; cần kiểm tra dữ liệu trước khi đổi cách chăm sóc.
Nếu trứng nứt hoặc bẩn tăng trong khi tổng trứng tương đối ổn định, ưu tiên kiểm tra khâu thu gom và tình trạng ổ đẻ. Nếu tổng trứng giảm cùng lượng ăn hoặc hoạt động của đàn, tham khảo các bước kiểm tra khi gà đẻ giảm trứng và liên hệ thú y khi có dấu hiệu bệnh.
Mẫu sổ ngắn để duy trì mỗi ngày
Một dòng có thể gồm ngày, tuổi đàn, số gà mái, trứng từng lượt, tổng trứng, trứng không đạt, tỷ lệ đẻ và ghi chú. Phân công người nhập số và người đối chiếu khi bàn giao khay. Giữ bản gốc khi sửa số, ghi lý do sửa để tránh mất dấu nguồn sai lệch.
Sổ tốt không cần nhiều cột đến mức khó duy trì. Bắt đầu bằng dữ liệu đếm được, ghi đúng giờ và rà soát đều đặn. Khi phát hiện giảm đẻ đột ngột kèm gà lờ đờ, khó thở hoặc chết tăng, cần xử lý ngay cùng thú y, không chờ đủ một tuần số liệu mới hành động.
