Gà đẻ giảm trứng khiến người nuôi lo lắng, nhưng chưa thể xác định nguyên nhân chỉ qua một ngày thu hoạch. Trước khi đổi cám hoặc tìm thuốc, hãy đối chiếu sổ đàn và kiểm tra các điều kiện nuôi. Cách làm có thứ tự giúp phát hiện sớm điểm bất thường, đồng thời tránh thay nhiều yếu tố cùng lúc khiến việc đánh giá khó hơn.
1. Xác nhận đàn giảm đẻ hay trứng bị thất thoát
Đầu tiên, kiểm tra số gà mái thực tế và số trứng thu trong cùng khoảng thời gian. Với đàn thả vườn, tìm ổ đẻ ngoài vị trí quen thuộc; quan sát trứng vỡ, dấu hiệu ăn trứng hoặc động vật vào khu nuôi. Số trứng mang về ít hơn chưa chắc đồng nghĩa toàn đàn giảm khả năng đẻ.
Có thể tính tỷ lệ đẻ trong ngày bằng số trứng thu được chia cho số gà mái hiện có, rồi nhân 100. Ví dụ, 100 mái thu 75 trứng tương ứng 75%. Đây chỉ là ví dụ tính toán, không phải mức chuẩn cho mọi đàn. So sánh nhiều ngày trên cùng cách ghi, có điều chỉnh khi nhập hoặc xuất gà.
2. Kiểm tra nước uống và thức ăn
Nước có đến được từng vị trí không?
Thiếu nước có thể làm sản lượng trứng giảm. Đừng chỉ nhìn bồn còn nước: hãy thử núm uống hoặc kiểm tra máng ở đầu và cuối dãy. Ghi nhận chỗ tắc, rò rỉ, nước bẩn hoặc vị trí gà khó tiếp cận để xử lý ngay.
Khẩu phần có phù hợp giai đoạn đẻ?
Gà mái cần khẩu phần cân đối cho giai đoạn sản xuất trứng. Thiếu năng lượng, protein hoặc khoáng có thể ảnh hưởng năng suất và chất lượng vỏ. Kiểm tra nhãn cám, hạn sử dụng, tình trạng bảo quản và lượng ăn thực tế. Không tự pha loãng cám hoàn chỉnh bằng nhiều ngô, thóc hoặc thức ăn thừa.
Nếu vừa đổi lô cám, ghi ngày đổi và giữ thông tin bao bì để trao đổi với đơn vị cung cấp. Vỏ mỏng không đủ để kết luận đàn chỉ thiếu canxi; tránh bổ sung nhiều loại khoáng cùng lúc khi chưa rà lại khẩu phần.
3. Xem lại độ nóng và thông thoáng chuồng
Nắng nóng khiến gà dễ giảm ăn và ảnh hưởng sản lượng, chất lượng trứng. Quan sát lúc nóng trong ngày: gà há mỏ thở, dang cánh hoặc tập trung ở nơi mát là những dấu hiệu cần chú ý. Kiểm tra quạt, cửa thông gió và nguồn nước, thay vì chỉ đánh giá chuồng vào buổi sáng.
Giữ nước uống sạch, dễ tiếp cận; kiểm tra mái che và những điểm bí khí. Tránh bắt, dồn hoặc vận chuyển đàn vào lúc nóng nếu không cần thiết. Không làm ướt đệm lót chỉ để tạo cảm giác mát. Giải pháp làm mát phải phù hợp thiết kế chuồng và độ ẩm thực tế.
4. Rà soát ánh sáng, tuổi đàn và thay lông
Thời gian chiếu sáng ảnh hưởng hoạt động sinh sản. Với chuồng dùng đèn, kiểm tra bóng hỏng, bộ hẹn giờ và các lần mất điện gần đây. Duy trì chương trình phù hợp giống và giai đoạn nuôi; không tự kéo dài ánh sáng cả đêm để ép đàn tăng trứng.
Tuổi đàn, thay lông và tập tính đòi ấp cũng có thể làm giảm số trứng. Ghi lại tuần tuổi, tình trạng lông và số mái nằm ổ kéo dài. Cần phân biệt sự thay đổi theo giai đoạn với tình trạng giảm đột ngột kèm biểu hiện sức khỏe bất thường.
5. Quan sát dấu hiệu cần gọi thú y
Nếu giảm trứng đi kèm bỏ ăn, khó thở, sưng đầu, tím mào hoặc chết bất thường, cần liên hệ thú y sớm. Hạn chế người ra vào và không tự chuyển đàn nghi bệnh sang nơi khác. Những dấu hiệu này có thể xuất hiện trong nhiều vấn đề sức khỏe; không thể kết luận bệnh chỉ bằng ảnh hoặc số trứng.
Chuẩn bị thông tin về thời điểm bắt đầu, số con có biểu hiện, số chết, thay đổi thức ăn và lịch sử chăm sóc. Không tự dùng kháng sinh hoặc thuốc “kích đẻ”. Với gà đang cho trứng làm thực phẩm, việc chọn thuốc và thời gian ngừng sử dụng trứng phải được xác định đúng sản phẩm và hướng dẫn chuyên môn.
Mẫu theo dõi khi gà đẻ giảm trứng
Nên dành một dòng cho mỗi ngày và một trang cho mỗi khu chuồng. Mẫu dưới đây là gợi ý ghi chép để người chăm sóc và người quản lý cùng đối chiếu:
- Số mái hiện có: ghi riêng số nhập, xuất hoặc chuyển ô.
- Trứng thu: tổng số, số vỡ, vỏ mỏng và trứng ngoài ổ.
- Ăn và uống: lượng cám cấp, cám dư, sự cố đường nước.
- Điều kiện chuồng: thời điểm nóng, mất điện, đèn hoặc quạt hỏng.
- Biểu hiện đàn: thay lông, nằm ổ, bỏ ăn hoặc bất thường khác.
- Việc đã làm: ghi giờ xử lý, người thực hiện và kết quả quan sát.
Ví dụ, thay vì ghi “gà ăn kém”, hãy ghi “dãy cuối còn nhiều cám lúc kiểm tra chiều; đã kiểm tra nước tại dãy này”. Ghi cụ thể giúp ca sau tiếp tục đúng việc và tránh lặp lại thao tác không cần thiết.
Câu hỏi thường gặp
Có cần đổi cám ngay khi một ngày ít trứng?
Chưa nên đổi chỉ vì một số liệu đơn lẻ. Trước hết kiểm tra cách thu trứng, nước, lượng ăn và các thay đổi gần đây. Nếu có dấu hiệu bệnh, ưu tiên hỗ trợ thú y thay vì chờ theo dõi thêm.
Bao lâu đàn sẽ đẻ trở lại?
Không có một mốc chung cho mọi nguyên nhân. Hãy theo dõi sau khi khắc phục điểm bất thường và trao đổi với kỹ thuật viên khi sản lượng tiếp tục giảm. Bạn có thể xem thêm hướng dẫn chăm sóc tại chuyên mục Tư vấn kiến thức của Sumi Japan.
