Nếu sáng nào cũng nhặt được trứng ở cùng một góc chuồng, hãy đánh dấu chỗ đó trước khi san lại rơm. Vị trí quả trứng là manh mối để tìm hiểu vì sao gà đẻ trứng dưới nền. Có con chọn một góc khuất ngay từ đầu lứa. Có con đã tìm tới dãy ổ nhưng phải quay đi vì lối vào bị chắn. Hai trường hợp này cần cách chỉnh chuồng khác nhau.
Ghi lại vị trí gà đẻ trứng dưới nền
Ở mỗi lượt thu, ghi số trứng trong ổ, số trứng ngoài ổ và nơi tìm thấy. Có thể gọi tên vị trí bằng những vật dễ nhận ra như chân máng nước, góc sát cửa hay đầu dãy ổ. Nhặt trứng sớm sau khi ghi để tránh bị giẫm vỡ, dính phân hoặc nằm lại làm điểm thu hút những con tìm chỗ đẻ sau đó.
Phân biệt trứng đẻ dưới nền với trứng có thể đã lăn ra khỏi ổ. Nếu trứng thường nằm ngay dưới mép một ổ, hãy xem tấm lót có xô lệch, mặt ổ có nghiêng ra ngoài hay gờ giữ trứng có hỏng không. Nếu trứng nằm sâu sau một vật che ở xa dãy ổ, nên quan sát đường đi của gà đến góc ấy trong buổi sáng hôm sau.
Nhìn lối vào ổ từ tầm mắt gà mái
Gà có nhìn thấy và bước vào ổ thuận tiện không?
Đi dọc chuồng rồi cúi xuống ngang tầm gà. Một máng cám vừa được chuyển chỗ hoặc một tấm rèm bị gập có thể che cửa ổ khi nhìn từ nền. Kiểm tra cả hai đầu dãy. Có trường hợp nhìn từ lối đi của người thì mọi cửa đều thoáng, nhưng từ phía đàn gà chỉ thấy một lối vào hẹp.
Xem chỗ đặt chân trước cửa có chắc và đủ thuận tiện để gà bước qua hay không. Quan sát con đang tự tìm ổ từ xa. Nếu nhiều con cùng khựng lại trước một thanh đậu lỏng hoặc một bậc trơn, hãy sửa điểm đó khi ổ trống. Tránh đuổi gà vào ổ để thử vì phản ứng khi bị dồn không phản ánh cách gà tự chọn chỗ.
Vì sao một đầu dãy chật còn đầu kia trống?
Trong giờ đàn thường đẻ, đứng yên ở lối đi để xem ổ nào có gà chờ và ổ nào liên tục bị bỏ qua. So sánh hai đầu dãy về độ sạch của lớp lót, luồng gió thổi vào cửa, tiếng động và bóng người qua lại. Nếu ngay cạnh ổ trống có cửa hay đóng sập, hãy thử khắc phục tiếng động rồi quan sát lại.
Điều chỉnh góc nền mà gà thường chọn
Chỗ tối phía sau bao cám, khoảng hở dưới thiết bị hoặc một hõm sâu trong lớp độn có thể thành nơi đẻ quen. Dọn vật để tạm trong chuồng, san phẳng hõm và xem lại bóng tối ở góc đó vào đúng giờ gà đẻ. Khi cần che một hốc, dùng vật cố định chắc, không có cạnh sắc và không tạo thêm khe khiến gà chui vào rồi mắc kẹt.
Giữ lối tới máng ăn và nước uống thông thoáng sau mỗi lần sắp lại. Nếu một vách che mới khiến gà phải vòng qua đàn đang ăn mới đến được ổ, việc sửa góc nền đã tạo thêm một trở ngại. Hãy đi theo đường ngắn nhất từ chỗ đàn hoạt động tới ổ để phát hiện những điểm vướng như vậy.
Tạo thói quen dùng ổ từ đầu lứa
Với đàn gà hậu bị sắp đẻ, chuẩn bị và mở ổ cho gà làm quen trước khi xuất hiện những quả trứng đầu tiên. Kiểm tra cơ cấu đóng mở nếu có, đặc biệt sau khi thay lịch làm việc hoặc chuyển người trực. Một dãy ổ sạch vẫn không giúp ích nếu đến giờ đàn tìm chỗ đẻ mà cửa còn đóng.
Trong thời gian đầu, bố trí người thu trứng nền thường xuyên, di chuyển nhẹ nhàng và tránh làm gà đang đẻ bật khỏi ổ. Chuẩn bị khay riêng cho trứng nhặt dưới nền để dễ phân loại trứng bẩn hoặc nứt. Người phụ trách thu trứng có thể đối chiếu thêm cách thu gom và bảo quản trứng sau khi đẻ.
Đánh giá thay đổi bằng số trứng ngoài ổ
Cuối ngày, lấy số trứng ngoài ổ chia cho tổng số trứng thu được cùng ngày rồi nhân với một trăm để theo dõi tỷ lệ. Chẳng hạn, nếu thu được bốn quả dưới nền và chín mươi sáu quả trong ổ, tỷ lệ trứng ngoài ổ là bốn phần trăm. Đây là ví dụ cách tính để so sánh giữa các ngày trong cùng đàn.
Ghi ngày sửa thanh đậu, dọn góc khuất hoặc mở lại một cửa ổ bên cạnh kết quả thu. Nếu góc cũ hết trứng nhưng góc khác lại có, hãy kiểm tra cả lối vào dãy ổ. Khi tổng số trứng nền giảm qua những lượt thu tương đương và gà dùng được các ổ trước đây bỏ trống, người chăm có cơ sở để giữ cách bố trí đó cho những ngày tiếp theo.
