Kiểm tra diều gà con giúp người nuôi biết đàn gà thịt đã tiếp cận được thức ăn và nước uống sau khi nhập chuồng hay chưa. Một khay cám còn đầy và đường nước đang chạy chưa cho biết từng con đã ăn uống thuận lợi. Khi thực hiện nhẹ nhàng, ghi rõ vị trí lấy mẫu và đối chiếu với hoạt động của đàn, việc kiểm tra này giúp tìm ra điểm cần chỉnh ngay trong khu úm.
Chuẩn bị trước khi kiểm tra diều gà con
Diều là phần phình của đường tiêu hóa ở vùng gốc cổ, có vai trò chứa thức ăn tạm thời. Nếu chưa quen vị trí hoặc cảm giác khi sờ, hãy nhờ kỹ thuật viên hướng dẫn trực tiếp trên gà khỏe. Việc tập nhận biết đúng giúp tránh nhầm vùng ngực với diều và hạn chế giữ gà quá lâu.
Chuẩn bị giấy ghi, bút và cách đánh dấu khu vực trong chuồng. Rửa sạch tay, dùng trang phục dành cho khu nuôi và giữ thao tác ngắn gọn. Quan sát đàn trước khi bắt, chú ý những vùng gà tụ lại, nơi ít gà hoạt động hoặc điểm uống có nhiều con đứng chờ. Ghi nhận này sẽ giúp giải thích kết quả sau đó.
Lấy mẫu ở nhiều vị trí trong khu úm
Chọn gà từ nhiều khu vực, gồm gần điểm ăn uống và cả phía xa hơn. Nếu chỉ bắt những con đứng cạnh khay cám, kết quả dễ nghiêng về nhóm đã ăn tốt. Ghi vị trí của từng nhóm mẫu để khi phát hiện diều rỗng tập trung ở một phía, người chăm biết phải kiểm tra thiết bị tại đâu.
Bắt từng nhóm nhỏ, nâng đỡ thân gà chắc chắn và giữ đầu ở tư thế tự nhiên. Dùng đầu ngón tay cảm nhận nhẹ vùng diều, sau đó trả gà về đúng khu vực. Tránh bóp mạnh, lật ngược hoặc làm gà trào thức ăn. Với con yếu hoặc thở bất thường, ưu tiên chăm sóc và trao đổi với thú y.
Đọc kết quả cùng với tình trạng của đàn
Diều đầy, mềm và tròn
Cảm giác đầy, mềm và tròn thường cho thấy gà đã tìm được cả thức ăn lẫn nước. Ghi lại số con có đặc điểm này trong từng nhóm. Tiếp tục nhìn cách chúng đi lại và phân bố trong khu úm để đánh giá xem điều kiện ăn uống thuận lợi có được duy trì trên toàn đàn hay không.
Diều có thức ăn nhưng cứng
Khi sờ thấy diều cứng và rõ kết cấu thức ăn, cần kiểm tra khả năng tiếp cận nước. Đến đúng khu vực lấy mẫu để xem độ cao điểm uống, dòng nước và khoảng trống cho gà đứng. Một chỗ uống còn nước nhưng quá khó với tới vẫn có thể khiến gà ăn cám mà uống chưa đủ.
Diều rỗng hoặc rất ít thức ăn
Đánh dấu những con hoặc nhóm có diều rỗng để theo dõi. Kiểm tra cám có nằm trong tầm tìm kiếm của gà, khay có bị khuất và nền có cản trở đi lại không. Đồng thời xem lại nhiệt độ, ánh sáng và sức khỏe đàn. Kết quả sờ diều là dấu hiệu cần điều tra, không đủ để tự xác định một bệnh cụ thể.
Chỉnh thiết bị tại nơi có vấn đề
Nếu nhóm phía cuối quây có nhiều diều rỗng, hãy bắt đầu từ đường đi giữa chỗ nghỉ, khay cám và điểm uống tại đó. Dọn vật cản, kiểm tra lượng cám thực tế trong khay và bảo đảm thức ăn phù hợp giai đoạn. Khi gà chen lấn, xem lại sự phân bố thiết bị để những con nhỏ cũng có cơ hội tiếp cận.
Với dấu hiệu uống kém, thử từng điểm cấp nước thay vì chỉ nhìn bồn chứa. Kiểm tra rò rỉ gây ướt nền, núm bị tắc và vị trí treo theo hướng dẫn thiết bị. Có thể dùng thêm quy trình kiểm tra nước uống cho gà thịt để rà soát đường nước từ đầu đến cuối chuồng.
Quan sát gà sau khi chỉnh. Nếu đàn đang tụ vì lạnh hoặc tránh một vùng quá nóng, cần kiểm tra môi trường ở tầm gà và điều chỉnh phù hợp. Hạn chế thay nhiều yếu tố cùng lúc khi chưa rõ vấn đề, đồng thời ghi chính xác việc nào đã thực hiện để người trực sau tiếp tục theo dõi.
Ghi tỷ lệ và kiểm tra lại sau điều chỉnh
Tính tỷ lệ từng nhóm bằng số con có đặc điểm đó chia cho tổng số con được kiểm tra rồi nhân một trăm. Ví dụ, trong hai mươi con có mười sáu con diều đầy mềm thì tỷ lệ của nhóm này là tám mươi phần trăm. Đây là ví dụ cách tính, còn mục tiêu cần đối chiếu với hướng dẫn giống và thời gian tính từ lúc nhập đàn.
Ghi giờ nhập gà, giờ kiểm tra, khu lấy mẫu và kết quả từng nhóm. Thực hiện lại theo lịch theo dõi đầu lứa để đánh giá thay đổi sau khi sửa máng hay đường nước. Nếu nhiều con vẫn không ăn uống, yếu dần hoặc xuất hiện chết bất thường, liên hệ thú y sớm. Một bản ghi rõ vị trí và diễn biến sẽ giúp việc tìm nguyên nhân nhanh hơn.
