Bảo quản cám cho heo mùa mưa cần chú ý từ lúc nhận hàng đến khi lấy cám cho ăn. Kho bị dột, bao đặt sát nền hoặc dụng cụ xúc còn ướt đều có thể làm thức ăn xuống chất lượng. Một cách quản lý đơn giản là giữ kho khô, theo dõi từng lô và kiểm tra cám trước mỗi lần sử dụng.
Vì sao cám dễ gặp vấn đề trong mùa mưa?
Độ ẩm, nhiệt độ và điều kiện lưu kho ảnh hưởng đến chất lượng thức ăn. Nước có thể vào bao qua chỗ rách, thấm từ nền hoặc hắt qua cửa. Cám để lâu trong điều kiện không phù hợp có nguy cơ vón cục, biến đổi mùi và phát triển nấm mốc. Vì vậy, chỉ che kín phía trên chưa đủ nếu nền và vách vẫn ẩm.
Cũng cần phân biệt dấu hiệu mốc với độc tố nấm mốc: không phải mọi nấm mốc đều tạo độc tố, và nhìn bằng mắt không thể khẳng định cám không có độc tố. Khi nghi ngờ chất lượng, cần đánh giá lô hàng và xét nghiệm phù hợp thay vì chỉ dựa vào màu sắc.
1. Kiểm tra bao cám ngay khi nhận hàng
Đối chiếu loại thức ăn với nhóm heo đang nuôi, sau đó xem ngày sản xuất, hạn sử dụng, số lô và hướng dẫn bảo quản trên nhãn. Quan sát đáy bao, đường may và những vị trí tiếp xúc với sàn xe. Bao ướt, rách hoặc có dấu hiệu bất thường cần được để riêng và trao đổi với nhà cung cấp trước khi nhập vào khu cám đang dùng.
Ghi lại ngày nhận và số lượng theo từng lô. Giữ nhãn hoặc chụp thông tin bao để truy lại khi cần. Nếu có nhiều loại cám, phân khu rõ ràng nhằm tránh lấy nhầm thức ăn của heo con, heo thịt hoặc heo nái.
2. Giữ kho khô từ mái xuống nền
Kê bao trên pallet và chừa lối kiểm tra
Đặt bao trên pallet sạch, khô, chắc chắn để tách khỏi nền. Chừa khoảng cách với tường và lối đi đủ để quan sát phía sau chồng bao. Không xếp quá cao gây khó lấy hàng hoặc làm chồng bao mất ổn định. Kiểm tra sức chịu tải của pallet và cách xếp theo điều kiện thực tế của kho.
Xử lý điểm nước có thể xâm nhập
Kiểm tra mái, cửa, máng thoát nước và góc tường sau những trận mưa lớn. Sửa chỗ dột, ngăn mưa hắt và xử lý nguồn ẩm trước khi đưa cám trở lại. Kho cần được thông thoáng phù hợp nhưng tránh để luồng mưa tạt trực tiếp vào bao. Không phủ kín chồng cám còn ẩm rồi xem như đã giải quyết xong.
Để thuốc sát trùng, hóa chất và vật tư có nguy cơ gây nhiễm bẩn ở khu riêng. Thu gom cám rơi, bụi và bao hỏng; kiểm soát chuột, côn trùng bằng biện pháp phù hợp, tránh làm bẩn thức ăn.
3. Dùng cám theo hạn và quản lý bao đã mở
Ưu tiên lô hết hạn sớm hơn, đồng thời tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất. Không mặc định mọi loại cám đều bảo quản được cùng một số ngày. Lượng nhập nên dựa vào mức sử dụng thực tế, thời gian giao hàng và sức chứa của kho, tránh mua vượt khả năng giữ khô.
Ví dụ quản lý tồn kho: nếu trại đo được mức sử dụng trung bình 100 kg mỗi ngày, lượng 700 kg tương đương khoảng bảy ngày dùng. Đây chỉ là phép tính dự trữ, không phải định mức ăn hay thời hạn bảo quản khuyến cáo. Cần tính lại khi số lượng heo hoặc lượng ăn thay đổi.
Với bao đã mở, dùng dụng cụ xúc sạch và khô, đóng miệng bao theo hướng dẫn sau khi lấy cám. Nếu chuyển sang thùng chứa, chọn thùng phù hợp, sạch, khô và giữ thông tin lô. Tránh đổ lô mới chồng lên phần cám cũ còn tồn khiến khó kiểm tra thời gian lưu kho.
4. Làm gì khi cám có dấu hiệu bất thường?
Nếu thấy cám ẩm, vón khác thường, mốc hoặc có mùi lạ, tạm ngừng sử dụng phần nghi ngờ và để riêng, đánh dấu rõ. Kiểm tra các bao cùng lô và khu vực chứa để xác định có nước thấm hay hư hỏng bao bì. Liên hệ nhà cung cấp; nếu đàn heo đồng thời có biểu hiện bất thường, cần trao đổi với bác sĩ thú y.
Không tự trộn cám nghi hỏng vào cám tốt để tận dụng. Phơi khô không chứng minh thức ăn đã an toàn và không bảo đảm loại bỏ độc tố. Khi cần xét nghiệm, hỏi đơn vị kiểm nghiệm về cách lấy, bảo quản và gửi mẫu để mẫu phản ánh đúng lô hàng.
5. Duy trì kiểm tra ngắn mỗi ngày
Trước khi lấy cám, kiểm tra nền kho, bao đang mở và tình trạng dụng cụ xúc. Sau mưa, quan sát thêm mái, vách và đáy các chồng bao. Có thể ghi sổ bằng bốn mục: ngày kiểm tra, lô đang dùng, dấu hiệu bất thường và việc đã xử lý. Người lấy cám ca sau sẽ biết ngay khu vực nào cần chú ý.
Bên cạnh thức ăn, hãy duy trì kiểm tra nước uống cho heo thịt mỗi ngày. Kho cám khô, thao tác lấy cám sạch và ghi chép rõ giúp phát hiện sớm vấn đề trong chăm sóc đàn. Xem thêm các hướng dẫn tại mục Tư vấn kiến thức chăn nuôi.
