Bệnh hen khẹc (hay còn gọi là bệnh CRD – Chronic Respiratory Disease) ở gà là một bệnh lý đường hô hấp phổ biến, thường do nhiều nguyên nhân kết hợp gây ra. Dưới đây là các nguyên nhân chính:
1. Nguyên nhân trực tiếp (Tác nhân gây bệnh)
-
Vi khuẩn Mycoplasma gallisepticum (MG): Đây là thủ phạm chính gây ra bệnh hen khẹc mãn tính ở gà. Vi khuẩn này tấn công trực tiếp vào hệ thống hô hấp, làm tổn thương niêm mạc khí quản và túi khí.
-
Vi khuẩn kết hợp (Bội nhiễm): Khi gà đã nhiễm Mycoplasma, sức đề kháng suy giảm, các loại vi khuẩn cơ hội khác dễ dàng xâm nhập và làm bệnh trầm trọng hơn, phổ biến nhất là:
-
Escherichia coli (E. coli): Gây viêm màng bao tim, viêm gan, viêm túi khí nặng (hội hợp CRD ghép E. coli).
-
Ornithobacterium rhinotracheale (ORT): Vi khuẩn gây viêm đường hô hấp cấp và mãn tính.
-
2. Nguyên nhân từ virus (Bệnh nền đường hô hấp)
Các bệnh do virus làm tổn thương đường hô hấp tạo điều kiện tiên quyết cho vi khuẩn hen khẹc bùng phát:
-
Newcastle (Gà rù): Gây khó thở, vươn cổ kêu khẹc, kết hợp triệu chứng thần kinh và tiêu chảy.
-
IB (Viêm phế quản truyền nhiễm): Gây tiếng kêu rít, khẹc, gà giảm đẻ trứng rõ rệt.
-
ILT (Viêm thanh khí quản truyền nhiễm): Gây khó thở nặng, gà ho ra máu, vươn cổ ngáp khí.
-
APV (Virus viêm mũi khí quản ở gia cầm): Gây sưng phù đầu, chảy nước mắt, nước mũi.
3. Nguyên nhân từ môi trường và quản lý (Yếu tố thuận lợi)
Môi trường sống kém chất lượng là ngòi nổ kích thích bệnh bùng phát từ các mầm bệnh tiềm ẩn trong cơ thể gà:
-
Khí độc chuồng nuôi: Nồng độ khí Amonia (NH3) và Hydrogen sulfide (H2S) quá cao do phân gà không được dọn dẹp sạch, độn chuồng ẩm ướt làm bỏng niêm mạc đường hô hấp.
-
Thông thoáng kém: Chuồng trại bí bách, thiếu oxy, độ ẩm cao là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn và virus phát triển.
-
Bụi: Độn chuồng quá khô, nhiều bụi gây kích ứng phổi và khí quản của gà.
-
Thay đổi thời tiết đột ngột: Giao mùa, nhiệt độ ngày và đêm chênh lệch lớn, gió lùa trực tiếp vào chuồng khiến gà bị nhiễm lạnh.
4. Nguyên nhân từ chăm sóc và dinh dưỡng
-
Stress: Gà bị căng thẳng do mật độ nuôi quá dày, vận chuyển đường dài, tách đàn, hoặc tiêm phòng sai kỹ thuật.
-
Dinh dưỡng kém: Thức ăn thiếu hụt vitamin (đặc biệt là Vitamin A giúp bảo vệ biểu mô hô hấp), thiếu khoáng chất và protein làm suy giảm hệ miễn dịch tự nhiên của đàn gà.
